Luidt de Nieuwe Zijderoute (ook wel One Belt, One Road) het einde in van MacKinder’ ‘Heartland’ theorie? Die theorie gaat als volgt: het Heartland (Centraal en West-Azië en de Kaukasus) is een cruciaal gebied in geopolitieke opzicht vanwege haar rijkdom aan grondstoffen en de strategische ligging. Deze regio moet daarom onder controle zijn van de VS (MacKinder schreef vanuit een Anglo-imperialistische blik). Volgens MacKinder vormt Oost-Europa de poort naar het Heartland. Hij komt daarom tot de volgende gevolgtrekking: wie de scepter zwaait over Oost-Europa, controleert daarmee ook het Heartland, en in het verlengde de Euraziatische landmassa. En wie Eurazië in haar macht heeft, kan de wereld dicteren.

Zie afbeelding hieronder:

Er zijn echter nieuwe ontwikkelingen gaande en de Nieuwe Zijderoute is daar een voorbeeld van.

De Chinees gestuurde intercontinentale web van allerlei (verweven) corridors en landbruggen gaat dwars door de Euraziatische landmassa heen, van Beijing tot Berlijn. Zie een visuele representatie hier beneden:

csm_ChinaMapping-Silk-Road-DEC2015-EN_686923c005.jpg

De geopolitieke implicaties van de Nieuwe Zijderoute (OBOR) zijn immens. Het gaat — of: is al, inmiddels — een complete reconfiguratie van geopolitieke, militaire, politieke en economische allianties en verstandhoudingen teweeg brengen. Een voorbeeld is Pakistan.

Zoals te zien is in de afbeelding hierboven vormt Pakistan één van de cruciale corridors binnen het overkoepelende OBOR project: Pakistan is China’s meest dichtbij gelegen toegang tot de Arabische Zee en vormt zo een poort naar de rijke Golfstaten, Oost-Afrika en Europa (via Egypte). Daarnaast is het een alternatieve maritieme handelsroute, die nu grotendeels nog loopt via de Straat van Malakka — wat de spanningen tussen China en de VS enigszins verklaart, gezien het feit dat deze route de levensader is voor de Chinese economie. Pakistan, aan andere kant, hunkert naar investeringen en financiële injecties — iets waar geen gebrek aan is in China. China heeft sinds 2015 meer dan 45 miljard dollars geïnvesteerd in het Chinees-Pakistaanse deel van de Nieuwe Zijderoute (formeel CPEC genoemd, Chinese Pakistani Economic Corridor) — dat is meer dan het totale (militaire) hulp die Pakistan sinds onafhankelijkheid heeft ontvangen van de Verenigde Staten (!).

Economische integratie en samenwerking leidt, zoals we weten van het Europese experiment, ook tot politieke harmonisatie en convergentie. Daar waar het buitenlandbeleid van Pakistan in lijn lag (of in dienst van?) Saoedi-Arabië en de Verenigde Staten, lijken de macro-economische ontwikkelingen sinds 2015 daar verandering aan te brengen. Dat was in dit jaar goed op te merken, door 3 gebeurtenissen:

  1. Pakistan weigerde om deel te nemen aan de Saoedische oorlog tegen Jemen
  2. Pakistan weigerde tevens om lid te worden van de Saoedische “soennitische alliantie” (wat in de regio ook wel opgevat wordt als een anti-Iran, pro-Saoedische samenwerking)
  3. Islamabad nam een neutrale positie in Syrië en sprak zich later zelfs uit tegen regime change in Damascus

Deze posities geven aan dat het Chinees gedreven OBOR-project, naast economische, ook nieuwe geopolitieke en militaire allianties smeed.

Zodra het OBOR-project afgerond is, is de verwachting dat dit ook verlengd zal worden naar alle andere participerende staten. Oftewel: staten, van Rusland, Kazachstan tot Oost en Zuid-Europa, zullen hun buitenlandbeleid meer in lijn gaan brengen met die van Bejing. En daarmee maakt China eigenhandig een einde aan MacKinder’s Heartland theorie en luidt een nieuwe geopolitieke samenstelling van de 21ste eeuw in. De vraag is echter of het OBOR project gaat lukken. Daarover later meer.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s