Five misconceptions on Terrorism

The popular imagination of terrorism doesn’t always correspond to the actual developments. One such a misconception is that most terrorist attacks in the West are committed by al-Qaeda, Daesh and the likes (from now on Takfiri terrorism). Whilst these violent incidents are very deadly indeed, they don’t constitute a majority of the attacks – especially in the West. Another misconception is that we’re supposed to be living in a so-called “golden age of terrorism”. These misconceptions exaggerate the impact of Takfiri terrorism (as well as the role played by refugees and newcomers therein), deflects from other relevant and related developments (such as the growing threat from the extreme right) and absorbs attention from regions that bear the brunt of terrorism (i.e. the Global South). In this piece, I’ll try to answer the following five commonly heard misconceptions with my own analysis:

  1. Most attacks in the western world are not committed by Takfiri terrorists;
  2. Terrorism is more of a problem for the non-western world than in the western;
  3. Terrorist incidents have been on the decline in Western-Europe, especially since 9/11;
  4. The underestimated increasing threat from the extreme right;
  5. The overrated role of refugees and newcomers in terrorism.

1. Takfiri terrorism: a minority of the attacks

This might come as a surprise to many, but: Terrorism in the west is not the exclusive domain of al-Qaeda, Daesh, and the like. In fact, when looking at it from a quantitative angle, an insignificant amount of terrorist attacks between 2006 and 2013 in the European Union (EU) was committed by the aforementioned groups, namely: 0.7%. The biggest threat, according to Europol, during that period came from separatist quarters.

Think hereby of groups such as the IRA, ETA and PKK. An example: the Irish separatist group Dissident Republicans, also known as the “new IRA”, made one deadly victim in March 2016 when they detonated an explosive that was put under a prison keeper’s van. Another: British Labour-politician Jo Cox was killed by a right-wing extremist, Thomas Mair, in June 2016 because of her position on Brexit.

A similar image can be seen in the United States (US). Figures from the FBI show that 94% of the terrorist attacks, in the period from 1980 to 2005, were committed by perpetrators that did not have an Islamic profile. A study conducted by the National Consortium for the Study of Terrorism and Responses to Terrorism concluded that between 1970 and 2011 only 7% of all attacks were committed by terrorists with a “religious conviction” (hereby referring to al-Qaeda and similar groups). The largest percentage (32%) came from groups motivated by an etho-nationalist or separatist agenda, followed by (28%) single issues parties (such as animal rights or anti-war), 22% from the extreme-left and 11% extreme-right. A famous example is the massacre committed by white nationalist Dylann Roof. The 21-year-old white supremacist unleashed his firepower on African-American churchgoers in Charleston and took nine lives.

The situation changed however after 2013. In 2014 one attack was committed by a Takfiri terrorist; by 2015 it rose explosively to 17 (out of a total of 121 attacks). In 2016 it dropped slightly to 13 (of the total 142 attacks). Even though Europol reiterated in her latest report (2017) that most attacks (i.e. 99 of 142) come from separatist movements , the attacks from Takfiri quarters were very deadly. Between 2000 and 2013 40% of all deaths by terrorism in Europe were caused by Takfiri groups. The violent acts in recent years such as Brussels (2016), Nice (2016) and Paris (2015) took respectively 32, 84 and 130 lives. Their share of the deadly victims of terrorism in Europe has risen in 2016 to include almost all (i.e. 135 victims out of a total of 142). More on this below.

In conclusion: Takfiri terrorist attacks are clearly very lethal, but not the only danger. Extreme-right, separatist and ethonationalist groups constitute also a major threat.

2. The size of the fatal consequences of terrorism in the non-western world

A number of pundits and commentators have highlighted the disparity in reporting on terrorist attacks in the west and non-western world. It seems that terrorist incidents in the Global South doesn’t receive the same exposure and attention as those in the West. As the Lebanese doctor Elie Fares wrote after the 2015 terrorist attack in Beirut (which occurred at the same time as the attack on Charlie Hebdo): “When my people died, no country bothered to light up its landmarks in the colors of their flag” wrote. He further wrote on his blog:  “When my people died, they did not send the world into mourning. Their death was but an irrelevant fleck along the international news cycle, something that happens in those parts of the world.”

This commonly heard statement is supported by a study conducted by sociologist Sean Darling-Hammond. The researcher collected data from each of the 300 reported terrorist attacks in November 2015 and compared the number of articles devoted to the violent acts. Darling-Hammond observed 392 articles dedicated to the terrorist attack in Baghdad; 1.292 to Beirut and more than 21.000 on the violence in Paris. The researcher concluded that Western victims disproportionately receive more attention than their fellow victims in the non-western world.

The underreporting doesn’t only feed into and sustains indifference of violence inflicted upon the Global South, but also obscures the real impact of terrorism on the non-western world.

A Washington Post research article gives insight in to the actual scale and size of impact felt by terrorism globally. As they write: “Since the beginning of 2015, the Middle East, Africa and Asia have seen almost 50 times more deaths from terrorism than Europe and the Americas” the Washington Post. The graph below visualizes the ratios:

Victims of terrorist attacks beyond Western Europe (period 2001-2014)

Source: Huffington Post (2015)

The top three consists of Muslim-majority countries. The first western country on the list is the US at # 7. When 9/11 is taken out of the equation, no single western country remains in the top ten. Even the total deaths by Daesh in the west wouldn’t earn a top ten spot (443 victims). According to the 2017 ICCT-report, 395 Western citizens died because of terrorist attacks by Daesh from June 2014 to June 2017. I’ve added the Manchester-attack (22 civilians killed), the following London-attack (8 killed), Catalonia attacks (16 killed) and Turku (2 killed).

Terrorist violence thus is mostly felt in the non-western world.

Another way to look at the above figures is through the lens of the Global War on Terror: the top ten consists of countries that were subject to or felt the consequences of the US-led antiterrorism project. This is shown better in the graph below:

Global deaths from terrorism


Take Iraq. The US invaded the Arab country in 2003 for two reasons: 1) The then leader, Saddam Hussein, was thought to have chemical weapons in his possession and 2) that he was providing shelter for al Qaeda – both claims turned out to be unfounded.

However, the consequences of the invasion were very real: eleven years after the illegal invasion, in 2014, more Iraqi’s became victims of terrorist violence than the total world number (!) In 2001 – that is, the year in which 9/11 happened and ignited the US-led Global War on Terror.

Iraq – where no suicide bombings were registered before 2003 –  has been completely destabilized by the illegal invasion and more than 40,000 casualties by terrorist violence have been recorded ever since.

The next question that then arises: why are these figures missing out in the public discourse? According to intellectual Noam Chomsky this is not just due to a lack of media-attention, but because of a political culture wherein victims are differentiated between worthiness – i.e. worthy and unworthy victims. Chomsky explains his thesis with the following example: in 2007, a poll was conducted among US citizens asked to estimate the total number of deaths in Iraq. The median was 10,000. The actual number then was between 150,000 and 650,000 deadly victims. According to Chomsky, the disparity is a consequence of a targeted campaign by the US: they aim to suppress media reporting on (deadly) civilian victims caused by their occupation of Iraq. The purpose is to diminish its role in and prevent a discussion of their occupation of Iraq.

And when are civilian casualties considered ‘worthy’ enough according to Chomsky? That’s when their deaths can further Washington’s foreign policy. This was demonstrated in 2014 when the former US president, Barack Obama, used the threat of Daesh to get “boots on the ground” in Iraq. In 2011, then President Nouri al-Maliki refused to extend the stay of the US Army. That led to dissatisfaction and resistance in Washington who preferred not to leave. When Daesh came on the Western radar in 2014 and threatened civilians worldwide, that danger was used as a pretext to increase the number of US troops in Iraq. The (potential) victims of Daesh were in this context seen as ‘worthy victims’ because they could help Washington’s regional agenda.

3. Downward trend of terrorism in Western Europe

Contrary to popular imagination, the years after 9/11 are marked not by an increase but decrease of terrorist violence, especially in Western Europe. This is in opposition to the doom scenarios painted by some pundits and their statements of a “golden age of terrorism”. A statistical analysis shows however a contrary image and depict an overall downward trend. See the chart below:

Kill by terrorist attacks in Western Europe (1970-2015)


The figures above clearly show that there were significantly less fatal victims in the period after 9/11 than in the 21 years before. That trend began after the fall of the Berlin Wall (1989) and has continued ever since except for outliers like Madrid (2004), London (2005) and Paris (2015).

Furthermore, when deadly victims of terrorism in Europe are divided between west and east, the following picture shows up: the majority of the victims in the past 15+ years fell in the eastern part of the continent (see below):

Kill by terrorism per month: West versus Eastern Europe

Source: Washington Post

Experts explain it as a consequence of the disintegration of the Soviet Union and the conflicts resulting from it such as those in Yugoslavia, Chechnya and Ukraine. An important and lesser known example of such a deadly attack is the Odessa (Ukraine) clashes in 2014. During one of those confrontations, on May 2, 46 people were killed by the neo-Nazi-linked Pravy Sector because of their pro-Russian affiliations. The map below visualizes how these attacks are divided throughout Europe:

Geographical distribution of terrorist attacks in Europe between 1970 and 2015


Source: Washington Post

In conclusion, terrorist attacks before 9/11, especially in the 70s and 80s, exceeded today’s level of activity. Violent incidents have overall been on the decline since 9/11. Moreover, the impression that most deadly attacks occur in the Western-Europe cannot be supported by the actual distribution of violent incidents; that burden falls on the eastern part.

4. Growing threat of extreme right violence

The Charleston-attack – whereby a neo-Nazi linked extremist weaponized his car to plow into a group of anti-fascist demonstrators and thereby killing one woman and injuring many others – is one of many examples in the recent history demonstrating an increasing threat coming from the extreme-right.

Indeed, a recent study has shown that 1/3 of all so-called lone-wolf terrorists in Europe are linked to the extreme right. Research from the US shows that far right extremists are even of a greater threat than Takfiri terrorism. Think-tank New America found out that nearly two times more casualties have fallen, between 9/11 and 2015, by hands of white supremacists than by Takfiri terrorists. This study is supported by a recent investigation (2017) held by the United States Supreme Audit Office – a.k.a. the Government Accountability Office (GAO). The GOA concludes from their survey that the extreme right is responsible for the bulk of all fatal terrorist attacks: 73% versus 27% by Takfiri terrorism.

However, when terrorist attacks are ranked in terms of casualties, we can make the same observation as in Europe: Takfiri terrorist attacks are on average far more deadly. Nevertheless, this doesn’t negate nor diminish the growing threat coming from rightwing terrorism. The cases of Anders Breivik, the Dutchman Tristan van der Vlis and Dylann Roof are relatively well-known, but as the following examples show, the danger from the right-wing have been building up in recent years and on the rise throughout the western world:

  • In 2013, the 82-year-old Mohammed Saleem was stabbed to death by a terrorist with extreme-right affiliations while he came from a mosque visit. Saleem died soon afterwards. The same fate was inflicted upon to 81-year-old British Muhsin Ahmed two years later. In the following year, in 2016, Labor-politician Jo Cox was shot by an right-wing terrorist because of her political position on Brexit;
  • In the US, Muslims and African Americans have been killed – and in some cases even executed – by white racists because of their religious and/or ethnicity backgrounds. Other (religious) minority groups such as Hindus and Sikhs have also been subjected by a similar fate, often because the extreme right confuses and/or regard them the same as Muslims;
  • In the Netherlands a terrorist attack was committed in a mosque by a group of five extreme right-wing racists in 2016.
  • In Greece, a refugee camp was attacked in 2016 by a group of right-wing extremists;
  • In early 2017, an extreme-right terrorist attacked a mosque in Canada Quebec. The perpetrator shot on worshippers as they were praying and killed 6 civilians.

In short, this select overview makes clear that extreme right-wing terror is not only in the march but a phenomena to be seen throughout the West.

5. The overestimated role of refugees and newcomers in terrorism

A persistent myth spread (but not exclusively) by the (extreme) right is that the inflow of migrants and refugees leads to more terrorist violence. Studies, however, show that the role of migrants and refugees in terrorist attacks have been exaggerated.

The ICCT, a research institute in The Hague (Holland), investigated all of Daesh’ linked terrorist attacks in the west and found out that 73% of all attackers were citizens of the same country where they committed their act of violence. Another 14% were visitors or residents with a (legal) residence status. A further 6% remained in the country without documentation and only 5% were refugees or newcomers (see below).

Graphs of origin attackers

Source: ICCT (2017)

The vast majority of the danger (95%) comes from citizens or residents without a recent history of migration.

The findings from the ICCT report (2017) is broadly shared by other similar studies. British think-tank The Henry Jack Society (2017) found out that, in the case of Great Britain, more than two thirds of the attacks since 2005 were done by individuals “who were either born or raised in the UK”.  In an another research by The New America Foundation “every jihadist who conducted a lethal attack inside the United States since 9/11 was a citizen or legal resident“. This study is corroborated by a recent research conducted under the guidance of political scientist Robert Pape. They found out (2017) that there were zero refugees involved in the 112 Daesh-related crimes. Lastly, liberal think-tank Cato concluded that the role of immigrants and refugees in terrorist attacks is minimal. Virtually all dead whereby immigrants or newcomers were involved come from one single event: 9/11 (98.6%). Apart from that, fatal terrorist attacks by immigrants or refugees are extremely rare in the United States.

However, with recent attacks such as Berlin (2016), Ansbach (2016) and Copenhagen (2016), the proportion of newcomers in attacks has significantly increased. According to the ICCT (2017), the influx of refugees and migrants is not the problem per se, because “the number of criminals and terrorists in mass migration movements has been low” and “terrorists often have a criminal background to begin with”.

Moreover, Daesh focuses its operations primarily on the conflict in their home territories in Iraq and Syria; newcomers and immigrants are fleeing those places because they are against the terrorist groups. The researchers of the ICCT therefore argue that the focus should be on proper regulation of the inflow of newcomers.

Secondly, as Brookings Institute scientist Daniel L. Byman argues, the problem are not the immigrants or refugees, but to them in coming contact with local radicalization-hubs.

Indeed, we see that clearly in the case of the 22-year-old Syrian newcomer, Jaber al Bakr, who was arrested on October 2016 on grounds of planning to commit a terrorist attack.

Jaber al-Bakr arrived in Germany in February 2015 and received legal residence five months later. According to Al-Bakr’s brother, Alaa al-Bakr, Jabr was not politically active or interested in Germany before arriving there. That changed after. In Berlin, Jabr al-Bakr came into contact with extremists. A local imam is thought to have brought him into contact with and urged him to fight for Daesh in Raqqa (Syria).

In September 2015, Bakr left Germany from Syria through Turkey, where he spent about five months and then two in Syria. On his personal Facebook page, it appears that al-Bakr began to sympathize with Daesh from January 2016. About two months before Jabr wanted to commit his violence, he was arrested by the German authorities. He could be detained because another Syrian newcomer arrested and handed him over to the police (after which the suspect, Jabr al-Bakr, hung himself later in his cell).

To conclude, the vast majority of Daesh terrorists are citizens of the same country in which they have committed their violent act. Only a small number of IS-affiliated terrorists are newcomers or undocumented citizens. If then there the goal is to stop or reduce terrorism, more attention should be paid to local radicalized groups rather than border surveillance.


Vijf misvattingen over terrorisme

In het publieke debat en discours over terrorisme zijn een aantal mythes en misvattingen ingeslopen en die voor waar worden aangenomen. Denk hierbij aan de gedachte dat alle aanslagen in het westen gepleegd worden door al-Qaida, Daesh en de gelijken (vanaf nu takfiri terrorisme) en dat er sprake zou zijn van een ‘gouden tijdperk van terrorisme’. Hieronder zal ik met behulp van feitelijke documentatie een vijftal van die misvattingen uit de wereld helpen:

  1. Alle aanslagen in de westerse wereld worden gepleegd door takfiri terroristen;
  2. De meeste slachtoffers van terroristisch geweld vallen in de niet-westerse wereld, maar is de schaal bekend?
  3. Er worden steeds meer terroristische aanslagen gepleegd in West-Europa, met name na 9/11;
  4. De onderschatte dreiging van extreemrechtse terreur;
  5. De sterk overschatte rol van vluchtelingen en nieuwkomers in terrorisme .


1.Takfiri terrorisme zijn in de minderheid
Terrorisme is (in het westen) niet het exclusieve domein van al-Qaida, Daesh en de gelijken. De meerderheid van de aanslagen worden namelijk niet gepleegd door takfiri terroristen. Sterker, van 2006 en 2013 betrof het in de Europese Unie (EU) een insignificant aantal, namelijk: 0.7%. Volgens Europol kwam in die periode de meeste dreiging vanuit separatistische hoek. In het opvolgende jaar (2014) was één aanslag gepleegd door een takfiri terrorist; in 2015 was dat 17 op een totaalaantal van 121; en in 2016 zakte dat naar 13 van de 142 aanvallen. In het jongste rapport van Europol (2017) wordt nogmaals geconstateerd dat de meeste aanslagen (99 van 142) op naam komen van separatistische bewegingen. Denk hierbij aan afscheidsbewegingen als de IRA, ETA en PKK. De Ierse separatistische groepering Dissident Republicans, ook wel de ‘nieuwe IRA’ genoemd, maakte bijvoorbeeld één dodelijke slachtoffer in maart 2016, toen ze een explosief onder een busje van een gevangenisbewaarder lieten afgaan. Een ander voorbeeld: Britse politica Jo Cox was in juni 2016 om het leven gebracht door rechtse extremist Thomas Mair vanwege haar standpunt m.b.t. Brexit.

Eenzelfde beeld is te zien in de Verenigde Staten (VS). Uit cijfers van de FBI blijkt dat 94% van de terroristische aanslagen, in de periode van 1980 tot 2005, gepleegd waren door daders zonder een islamitische profiel. Een studie ondernomen door de National Consortium for the Study of Terrorism and Responses to Terrorism kwam tot de conclusie dat tussen 1970 en 2011 slechts 7% van alle aanslagen gepleegd waren door terroristen met een “religieuze overtuiging” (hierbij verwijzend naar al-Qaida en de gelijken). Het grootste percentage (32%) maakte groepen op die gemotiveerd werden door een etnonationalistische of een separatistische agenda, vervolgens 28% door single-issues (als dierenrechten of anti-oorlog), 22% extreemlinks en 11% extreemrechts. Een bekend voorbeeld is de slachtpartij aangericht door witte nationalist Dylann Roof. De 21-jarige suprematist richtte zijn geweer op Afro-Amerikaanse kerkbezoekers in Charleston en ontnam daarbij negen levens.

Niettemin, de aanslagen gepleegd door takfiri terroristen van de afgelopen jaren waren wel erg dodelijk. Bij de gewelddaden in Brussel (2016) kwamen 32 burgers om, Nice (2016) 84 en Parijs (2015) 130. Daarmee komt het gros van de slachtoffers in de afgelopen jaren op conto van takfiri terroristen – in de periode 2000 – 2013 tot 40% van alle doden door terrorisme. In het afgelopen jaar zelfs bijna alle doden (135 slachtoffers uit een totaal van 142).

In conclusie: takfiri terroristische aanslagen zijn erg dodelijk, maar is niet het enige gevaar. Extreemrechtse, separatistische en etnonationalistische groeperingen vormen ook een sterke dreiging.

2. De grootte van de dodelijke gevolgen van terrorisme in de niet-westerse wereld
Waarschijnlijk is het bij het grote publiek bekend dat voornamelijk de niet-westerse wereld gebukt gaat onder de dodelijke gevolgen van terrorisme. De vraag is echter of de werkelijke schaal bekend is. Een onderzoeksartikel van de Washington Post biedt daarover duidelijk: “Since the beginning of 2015, the Middle East, Africa and Asia have seen nearly 50 times more deaths from terrorism than Europe and the Americas” de Washington Post. Met de grafiek hieronder worden die verhoudingen hieronder gevisualiseerd:


Dodelijke slachtoffers van terrorisme wereldwijd (periode 2001-2014)
afbeelding 1
Bron: Huffington Post (2015)


De top drie bestaat uit moslimmeerderheid landen. Het eerste westers land op de lijst is de VS op #7. Wanneer 9/11 uit de data wordt gehaald, dan blijft er géén enkel westers land in de top tien over. En ter vergelijking: bij alle door Daesh gepleegde terroristische aanslagen in de westerse wereld (53) kwamen 425[1] om. Terroristisch geweld is dus voornamelijk een probleem voor de niet-westerse wereld.

Hoe komt het dat er onduidelijkheid heerst m.b.t. de schaal van terrorisme in de westerse en niet-westerse wereld? Volgens socioloog Sean Darling-Hammond te maken met de mediaberichtgeving (of het gebrek daaraan). Darling-Hammond verzamelde data van elk van de 300 gerapporteerde terroristische aanslagen in het jaar 2015. Hij constateerde het volgende over het aantal artikelen toegewijd aan terroristische aanslagen in november 2015: 392 mediaberichten over de aanslag in Baghdad; 1.292 aan Beiroet en meer dan 21.000 over de gewelddaad in Parijs. De onderzoeker concludeert logischerwijs dat westerse slachtoffers disproportioneel meer aandacht krijgen dan hun medelotgenoten in de niet-westerse wereld.

Er valt nog iets op gekeken naar de cijfers hierboven: de top tien bestaat veelal uit landen die of onderwerp waren van de door de VS geleide Global War on Terror of de bijgevolgen ervaren. Dat komt beter naar voren in onderstaande grafiek:

Doden door terrorisme wereldwijd
afbeelding 6


Neem Irak. De VS viel het Arabisch land binnen in 2003 op grond van twee redenen: 1) de toenmalige leider, Saddam Hoessein, zou chemische wapens in zijn bezit hebben en 2) hij zou onderdak bieden aan al-Qaida – beide claims bleken ongegrond te zijn. De gevolgen van de invasie waren echter zeer reëel: elf jaar na de illegale inval, in 2014, werden meer Irakezen slachtoffer van terroristisch geweld dan het totale wereldaantal (!) in 2001 – het jaar waarin 9/11 plaats vond en de start betekende van de Global War on Terror. Irak – waar vóór 2003 géén zelfmoordaanslagen geregistreerd waren – is compleet gedestabiliseerd geraakt door de illegale invasie en sindsdien zijn meer dan 40.000 doden gevallen door terroristisch geweld.

Waarom ontbreken deze cijfers in het publieke discours? Volgens intellectueel Noam Chomsky heeft dat niet alleen te maken met een gebrek aan media-aandacht, maar een politieke cultuur waarin onderscheid gemaakt wordt tussen waardige – en onwaardige slachtoffers. Chomsky legt dat uit met het volgende voorbeeld: in 2007 werd een poll gehouden onder burgers in de VS waarbij gevraagd werd om het totale aantal doden in Irak te schatten. De mediaan lag op 10.000. Het werkelijke lag in die tijd tussen de 150.000 en 650.000 doden. Dit verschil in perceptie komt volgens Chomsky als gevolg van een gerichte campagne om zoveel berichtgeving over de (dodelijke) burgerslachtoffers te onderdrukken. Hierdoor probeert de VS te voorkomen dat hun rol in de bezetting en oorlog niet onderwerp van discussie wordt.

Wanneer worden burgerdoden wél als waardig beschouwd? Dat is wanneer ze de agenda van Washington vooruit kunnen helpen. Case in point: hoe Obama middels de dreiging van Daesh weer ‘boots on the ground’ wist te krijgen in Irak. In 2011 weigerde de toenmalige president Nouri al-Maliki om het verblijf van het Amerikaanse leger te verlengen. Dat leidde tot onvrede en verzet in Washington die het liefst zouden willen blijven in Irak. Toen in 2014 Daesh op de westerse radar kwam en burgers wereldwijd bedreigde, werd dat gevaar gebruikt om het aantal Amerikaanse troepen in Irak toe te laten nemen. Daarmee werden de (potentiële) slachtoffers van Daesh gebruikt om het buitenlandbeleid van Washington te rechtvaardigen.

3. Neerwaartse trend doden terrorisme in West-Europa
Er vallen steeds minder doden door terrorisme in West-Europa. Dit staat in contrast met de doemscenario’s die sommige experts schetsen van een mogelijke “gouden tijdperk van terrorisme”. Dat is in het geval van West-Europa incorrect. Er is eerder sprake van een neerwaartse trend, zie de grafiek hieronder:


Doden door terroristische aanvallen in West Europa (periode 1970-2015)
afbeelding 2

 Bovenstaande cijfers laten duidelijk zien dat er in de periode na 9/11 aanzienlijk minder dodelijke slachtoffers zijn gevallen dan in de 21 jaar daarvoor. Die trend begon na de Val van de Berlijnse Muur (1989) en zette zich sindsdien voort uitgezonderd uitschieters als Madrid (2004) en Londen (2005).

Verder, als we de doden in Europa uitsplitsen tussen west en oost, is op te merken dat de meerderheid van de slachtoffers in de afgelopen 15+ jaar vielen in het oostelijk deel van de continent (zie hieronder):

Doden door terrorisme per maand: West- versus Oost-Europa
afbeelding 3
Bron: Washington Post

Volgens experts wordt dat verklaard door het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de (langdurige) gevolgen van conflicten die (mede) daaruit ontstonden. Denk hierbij aan de conflicten in Joegoslavië, Tsjetsjenië en Oekraïne. De map hieronder laat zien hoe die aanslagen verdeeld zijn in Europa tussen 1970 en 2015:


Geografische verdeling terroristische aanslagen in Europa tussen 1970 en 2015
afbeelding 4
Bron: Washington Post

Anders gezegd: de heersende gedachte dat de meeste doden vallen in en aanslagen gepleegd worden in het westelijk deel van Europa wordt niet ondersteund door de actuele verdeling van de dodelijke terroristische aanslagen; dat is namelijk in Oost-Europa het geval. Een voorbeeld is de Vakbondsgebouw-aanslag in Odessa (Oekraïne) van 2 mei 2014. Daarbij werden 46 mensen vermoord door de neonazistische Pravy Sektor vanwege hun pro-Russische affiliaties.


4. Groeiende dreiging extreemrechts geweld
De dreiging vanuit extreemrechtse hoek is echter niet voorbehouden aan Oost-Europa. In West-Europa en Noord-Amerika zijn terroristische gewelddaden door extreemrechtse terroristen in de opmars. Een recente studie concludeerde dat 1/3 van alle zogeheten lone-wolf terroristen in Europa van extreemrechtse slag zijn.

In de VS zijn soortgelijke bevindingen geconstateerd. Volgens denktank New America zijn er bijna twee keer meer slachtoffers gevallen, in de periode 9/11 tot 2015, door witte suprematisten dan door takfiri terroristen.

Die conclusie wordt verder ondersteund door een recent onderzoek (2017) van het hoogste auditorgaan van de Verenigde Staten – het Government Accountability Office (GAO). Het GOA concludeert dat extreemrechts verantwoordelijk is voor de bulk van de dodelijke terroristische aanslagen, namelijk: 73% tegenover 27% door takfiri terrorisme.

Echter, wanneer terroristische aanslagen worden uitgezet in termen van dodelijke slachtoffers zien we hetzelfde als in Europa: takfiri terroristen zijn verantwoordelijk voor de meeste doden. Dit doet verder niks af van de reële en groeiende dreiging van extreemrechts terrorisme. De gevallen van Breivik, Tristan van der Vlis en Dylann Roof zijn relatief bekend, maar met de volgende voorbeelden wordt dat gevaar nogmaals benadrukt:

  • In 2013 werd de 82-jarige Mohammed Saleem neergestoken door een extreemrechtse terrorist terwijl hij thuiskwam van een moskeebezoek. Saleem overleed snel daarna. Een zelfde lot overkwam de 81-jarige Brits Muhsin Ahmed twee jaar later. In het opvolgende jaar in 2016 werd Labour-politica Jo Cox neergeschoten door een extreemrechtse terrorist vanwege haar politieke positie inzake Brexit;
  • In de VS zijn alleen al in de afgelopen vijf jaar moslims en Afro-Amerikanen vermoord – en in sommige gevallen zelfs geëxecuteerd – door witte racisten vanwege hun religieuze en/of etnische Ook andere (religieuze) minderheidsgroepen als hindoes en sikhs zijn doelwit geweest van extreemrechtse terreur, vaak omdat laatstgenoemde hen verwarren en/of aanzien als moslims;
  • In 2016 werd in Nederland een terroristische aanslag gepleegd op een moskee door een groepje van vijf extreemrechtse racisten.
  • In Griekenland werd in 2016 een vluchtelingenkamp aangevallen door een groep extreemrechtse racisten;
  • Begin 2017 viel een extreemrechtse terrorist een moskee aan in het Canadese Quebec. De dader schoot op de moskeegangers terwijl ze aan het bidden waren en doodde daarbij 6 burgers.

Kortom, dit select overzicht maakt duidelijk dat extreemrechtse terreur niet alleen in opmars is, maar breed in de westerse wereld voorkomt.

5. Rol vluchtelingen en nieuwkomers overschat
De instroom van migranten en vluchtelingen leidt automatisch tot meer (terroristische) dreiging. Ten eerste, de rol van migranten en vluchtelingen in aanslagen zijn beperkt. Het in Den Haag gevestigde onderzoeksinstituut ICCT onderzocht (2017) alle door Daesh gepleegde in het westen en concludeerde dat 73% van alle aanslagplegers burgers van hetzelfde land zijn waar zij hun geweld in praktijk brengen. Nog een 14% waren bezoekers of inwoners met een (legale) verblijfsstatus. 6% verbleven in het land zonder documentatie en slechts 5% waren vluchtelingen of statushouders (zie hieronder).

Grafiek afkomst aanslagplegers
afbeelding 5
Bron: ICCT (2017)

 De dreiging vanuit vluchtelingen of statushouders bestaat dus maar is miniem. De overgrote meerderheid van het gevaar (95%) komt van burgers of ingezetenen met een legale verblijfsstatus. Het ICCT onderzoek wordt ondersteund door een studie van de Britse denktank The Henry Jack Society. Zij (2017) constateren dat bij meer dan twee derde van de aanslagen sinds 2005 uitgevoerd zijn door individuen die “who were either born or raised in the UK.”. De New America Foundation stelt in het geval van de VS “every jihadist who conducted a lethal attack inside the United States since 9/11 was a citizen or legal resident”. Een ander recent onderzoek, uitgevoerd onder leiding van politicoloog Robert Pape, komt tot gelijke bevindingen. In het onderzoek genaamd American Face of ISIS waren bij 112 van de Daesh gerelateerde misdrijven nul vluchtelingen betrokken. Libertarische denktank Cato onderzocht die verhouding ook en komt tot de conclusie dat immigranten en vluchtelingen praktisch geen rol hebben gespeeld bij terroristische aanslagen. Vrijwel alle doden komen uit één single gebeurtenis: 9/11 (98.6%). Afgezien daarvan zijn fatale terroristische aanslagen door immigranten of vluchtelingen extreem zeldzaam.

Met recente aanslagen als Berlijn (2016), Ansbach (2016) en Kopenhagen (2016) is het aandeel van nieuwkomers in aanslagen wél gestegen. Volgens het ICCT is de instroom van vluchtelingen en migranten an sich niet het probleem, want: “the number of criminals and terrorists in mass migration movements has been low” en “terrorists often have a criminal background to begin with”. Daesh focust haar operaties vooral in de strijd in Irak en Syrië en de nieuwkomers en immigranten ontvluchten die brandhaarden juist omdat ze tegen de terreurgroepen zijn. De focus daarom zou moeten zijn op propere regulatie.

Ten tweede, het probleem zijn niet de migranten en of vluchtelingen, maar ontstaat het volgens Brookings Institute wetenschapper, Daniel L. Byman, pas als nieuwkomers in contact komen met lokale reeds geradicaliseerde groepen (zogeheten “radicalization hubs”).

Inderdaad, dat zien we in het geval van de 22-jarige Syrische statushouder, Jaber al Bakr, die in oktober 2016 gearresteerd werd op grond van het plegen van een aanslag.

Jaber al-Bakr kwam in februari 2015 aan in Duitsland en ontving status vijf maanden later. Volgens de broer van al-Bakr, Alaa al-Bakr, kwam was Jabr vóór aankomst in Duitsland niet politiek actief of geïnteresseerd. Dat veranderde na aankomst. In Berlijn kwam Jabr al- Bakr in aanraking met extremisten. Een lokale imam zou hem in contact hebben gebracht met en aangespoord om te vechten voor Daesh in Raqqa (Syrië). In september 2015 vertrok Bakr uit Duitsland naar Syrië via Turkije, waar hij ongeveer vijf maanden verbleef en vervolgens twee in Syrië. Op zijn persoonlijke Facebook-pagina is te zien dat al-Bakr vanaf januari 2016 zich begon te sympathiseren met Daesh. Ongeveer twee maanden voordat Jabr zijn gewelddaad wilde plegen werd hij opgepakt door de Duitse autoriteiten. Een andere Syrische statushouder hield hem aan en droeg Jabr vervolgens over (waarna de verdachte zichzelf later ophing in zijn cel).

De conclusie is dat de overgrote meerderheid van de IS-daders burgers van het land waar ze een aanslag in plegen zijn. Slechts een miniem aantal van de IS-aanslagplegers zijn nieuwkomers of ongedocumenteerden. Indien de wens is om terrorisme tegen te houden zou daarom meer aandacht gevestigd moeten worden op lokale geradicaliseerde groepen in plaats van grensbewaking, en in het verlengde daarvan: wáárom extremisten überhaupt voedingsbodem kunnen vinden in westerse samenlevingen.



[1] Volgens het ICCT (2017) kwamen 395 westerse burgers om door Daesh van juni 2014 tot juni 2017. Bij de Manchester-aanslag kwamen 22 burgers om en de daaropvolgende aanslag in Londen ontnam van 8 burgers het leven.

Londen-aanslag: gevolg van geheime verstandhouding Britse staat met extremisten

Op 3 juni was de jongste aanslag gepleegd in Londen. De kranten melden dat de drie daders aangestuurd waren door terreurgroep Daesh, maar wat ze haast unaniem over het hoofd zien is de rol gespeeld door de Britse staat. Inderdaad, nader onderzoek naar de achtergrond van de daders onthult facilitatie door de Britse inlichtingendienst. Anders gezegd, de Londen-aanslag, met 8 doden en 48 gewonden, zou niet hebben plaatsgevonden, zonder de geheime verstandhouding van de Britse staat met extremisten.

We zien dat terug bij de drie aanslagplegers:

Rachid Redouane was een product van Brits interventies in Libië en Syrië. De van Marokkaans-Libische origine Ier Redouane (30) vocht in 2011 mee met de door de NAVO gesteunde oppositie tegen de Libische leider Gaddafi. Daar kwam hij in contact met al-Qaida gelieerde rebellengroepen én ontving training van o.a. Britse officiers. Bovendien was zijn uitreis mede mogelijk gemaakt door de Britse inlichtingendienst MI5.

Khuram Shazad Butt (27) wordt gezien als de leider van de bende. Butt kwam in contact met Redouane in Oost-Londen, waar ze beiden woonachtig waren. Butt, Brit van Pakistaanse komaf, was een “zwaargewicht” binnen de verboden extremistische groep Al Muhajiroun en beïnvloed door Daesh-ronselaar Anjem Choudary. Al Muhajiroun heeft jarenlang de uitreis van extremisten gefaciliteerd onder toeziend en goedkeurend oog van de Britse inlichtingendienst. Zo kon Anjem Choudary alleen al 500 geradicaliseerde Britten exporteren naar conflictgebieden als Libië, Irak en Syrië.

Youssef Zaghba was een 22-jarige in Marokko geboren Italiaan en niet direct geholpen door de Britse staat, maar via haar begunstigers. Zaghba wilde aanvankelijk zelf uitreizen naar Syrië om daar in eigen woorden een “terrorist” te worden, maar werd door de Italiaanse autoriteiten tegengehouden. In plaats daarvan, vertrok hij naar Londen waar hij in contact kwam met Butt en Redouane – de twee terroristen waarmee hij de aanslag op 3 juni pleegde. Dat betekent dat conflictgebieden als Libië en Syrië niet meer de enige trainingsgronden voor terroristen zijn. Europese landen als Engeland zijn dat inmiddels ook – mede met hulp en facilitatie van de Britse inlichtingendiensten.

De link wordt hieronder per persoon inhoudelijk toegelicht.


Van links naar rechts: Youssef Zaghbha, Khuram Butt en Rachid Redouanelondon-bridge-attackers

Rachid Redouane
De Britse Telegraph berichtte het volgende over Redouane:

It was also claimed that Redouane fought in the Libyan revolution against Col Muammar Gaddafi and joined a militia which went on to send jihadist fighters to Syria.

Libyan security and diplomatic sources said he travelled to the North African country in 2011 and then returned in recent years while living in Ireland and the UK.

Hier zijn paralellen te trekken met de Manchester zelfmoordterrorist (Salman Abedi). Net als Redouane reisde ook Abedi in 2011 uit naar Libië. Abedi sloot zich aan bij de Libische al-Qaida, de LIFG.

Rachid RedouaneRedouane

Zoals eerder over geschreven is, werd deze uitreis gefaciliteerd door de Britse inlichtingendienst MI5. Dat werd ook wel de ratline genoemd of het open deuren beleid (lees hier meer daarover). Kort gezegd: MI5 voerde een zogeheten open deuren beleid voor burgers die vanaf het begin van de Libische opstand, naar het Noord-Afrikaanse land wilden uitreizen, om te strijden tegen Gaddafi. De Britse inlichtingendienst ondersteunde die onderneming omdat ze een gemeenschappelijke vijand in het vizier hadden: Muammar Gaddafi. Dat deze militanten wellicht banden hadden met of zich zouden aansluiten bij al-Qaida werd door de vingers gezien. Dit beleid was tussen 2011 en 2013 van kracht en dat was de periode waarin zowel Redouane als Abedi vertrokken naar Libië.

Wat de zaak nog verder compliceert is dat dit open deuren beleid werd overzien door de huidige Britse premier, Theresa May. Zij was toentertijd de minister van Buitenlandse Zaken.

De parallellen met Abedi houden hier niet bij op. Net zoals de Manchester-aanslagpleger sloot ook de Londen-terrorist zich aan bij een al-Qaida gelieerde doodseskader. In geval van Abedi was dat bij de LIFG en Redouane Liwa al-Ummah. De leider van (de Tripoli tak van) Liwa al-Ummah, Mahdi al-Harati, vocht onder hoede van Abdulhakim Belhadj, één van de topcommandanten binnen de Libische al-Qaida (de LIFG) – de groep waar Salman Abedi toe behoorde.

Verder is de kans groot dat Redouane opgeleid is door westerse officiers, wellicht wel Britse. Zo meldt de Noord-Amerikaanse magazine Foreign Policy dat Liwa al-Ummah training kreeg van Qatarese speciale eenheden. Uit Foreign Policy:

Its [ie. Liwa al-Ummah] fighters, who included many Libyan expatriates, had received training from Qatari special forces in Nalut, a town in Libya’s western mountains.

Deze Qatarese speciale eenheden werder ondersteund door o.a. Britse officiers. Dat blijkt uit een Wall Street Journal artikel opgegraven door terrorisme-expert Mark Curtis:

“A team of about 60 Qataris helped set up rebel command centers in Benghazi, the mountain city of Zintan and later in Tripoli, according to Qatari Staff Colonel Hamad Abdullah al-Marri, who later accompanied Mr.Belhaj on the march into Tripoli on Aug. 22, broadcast live on al-Jazeera. Mr. Marri said that during the rebel training, he interacted with about 30 Western liaison officers, including Britons, French and several Americans.” (dikgedrukt niet in origineel)

Daar houdt de westerse, en specifieker Britse, steun aan milities met banden met al-Qaida niet op. Die Britse assistentie liep namelijk door tot in Syrië.

Mahdi al-Harati, de leider van Liwa al-Ummah (in Tripoli), vertrok na de lynching van Gaddafi naar Syrië en richtte daar in 2012 de lokale tak op. Uit het artikel van The Telegraph blijkt dat ook Redouane in Syrië aan de kant stond van al-Qaida terroristen en hoogstwaarschijnlijk westerse steun ontvangen.

Volgens Foreign Policy sloot de Syrische tak van Liwa al-Ummah zich in 2012 aan bij het Vrije Syrische Leger (FSA). Het FSA is de voornaamste partner van het westen in het Syrische conflict en hebben de meeste steun en hulp ontvangen. The New York Times constateerde reeds in 2012 dat het gros van deze (westerse) assistentie is in handen kwam van al-Qaida gelieerde rebellengroepen. Niet verrassend dan dat het FSA eind 2012 haar onvrede uitte over de plaatsing van de Syrische al-Qaida (Jabhat an-Nusra) op de terroristenlijst. Deze stelling wordt verder onderbouwd door het feit dat het Liwa al-Ummah (en het FSA) veelvuldig samenwerkte met de Syrische al-Qaida (Nusra). Militaire blog The Long War Journal rapporteerde in 2014 dat Liwa al-Ummah, als onderdeel van het FSA, niet opgehouden was om samen te vechten met Nusra. Tegenwoordig is het FSA niet meer af te scheiden van Nusra.

Na zijn periode in Syrië keerde Redouane terug naar het Verenigd Koninkrijk. Ondanks deelname aan terroristische organisaties in het buitenland werd Redouane niet gearresteerd, en gezien rechtszaken tegen Syriëgangers valt dat te begrijpen. In 2014 en 2015 was de berechting van twee Syriëgangers namelijk afgebroken omdat anders de Britse inlichtingendienst in verlegenheid gebracht zou worden.

De eerste betrof Moazzam Begg, die in 2012 meermaals reisde naar Syrië. Uit de verslaglegging van de rechtszaak bleek dat Begg “was assisting opposition fighters in their war against Bashar al-Assad’s regime”. Dat was reden voor de Britse veiligheidsdiensten om hem aan te klagen voor het faciliteren van terrorisme in het buitenland. De rechtszaak viel echter nadat:

“MI5 belatedly gave police and prosecutors a series of documents that detailed the agency’s extensive contacts with him before and after his trips to Syria”

Oftewel, MI5 gaf groen licht aan Begg om uit te reizen naar Syrië en de gewapende oppositie te steunen, maar dat werd juist door de veiligheidsdiensten aangekaart als reden om hem te vervolgen!

Een gelijke proces was te zien bij de zaak tegen Bherlin Gildo. Gildo, een Zweedse burger, werd in oktober 2014 gearresteerd en aangeklaagd voor deelname aan terroristische organisaties. De rechtszaak viel echter “after it became clear Britain’s security and intelligence agencies would have been deeply embarrassed had a trial gone ahead”. De advocaten van Gildo beargumenteerden namelijk dat:

British intelligence agencies were supporting the same Syrian opposition groups as he was, and were party to a secret operation providing weapons and non-lethal help to the groups, including the Free Syrian Army.

Hier ook weer: Gildo hielp Syrische rebellengroepen die door de autoriteiten als terroristisch worden aangemerkt, terwijl diezelfde milities gesupport worden door MI5!

Dat geeft wellicht een verklaring waarom teruggekeerde Libië- en Syriëgangers, als de al-Qaida gelieerde Rachid Redouane, zo moeilijk berecht kunnen worden: dat schijnt licht op de geheime verstandhouding van de Britse inlichtingendiensten met al-Qaida gelieerde strijders en rebellengroepen in Libië en Syrië.

Khuram Butt
Khuram Butt werd gezien als een zwaargewicht binnen de verboden extremistische groep Al Muhajiroun. Deze organisatie werd in Engeland opgezet in 1986 door de Syriër Omar Bakri Mohammed. In de jaren negentig onderhield oprichter Mohammed contacten met Osama bin Laden en faciliteerde de uitreis naar de Balkan. Daar sloten uitreizigers zich aan bij Bin Laden’s groep. Al Muhajiroun werd uiteindelijk in 2005 verboden na de 7/7 aanslagen in Londen en Omar Bakri Mohammed verbannen naar Libanon. Daar werd hij later meermaals veroordeeld en terecht gezet.

Khuram Butt799051cc9d7434d1e30930fbd0ba6e3af11336377460b4978b298420da4424a9_3971339

De extremistische groep wordt sindsdien geleid door Anjem Choudary – leerling van Omar Bakri Mohammed. Butt was een bekende van Anjem Choudary en vermoedelijk door hem ook geradicaliseerd. Een andere bekende terrorist geradicaliseerd door Choudary was Michael Adebolajo – de man die in 2013 soldaat Lee Rigby overdag in Londen neerstak.

Choudary wordt gezien als de voornaamste Britse ronselaar voor terreurgroep Daesh in Syrië, Irak en Libië; van de 850 Britse uitreizigers heeft Choudary er vermoedelijk 500 verzorgd. Uit gelekte bestanden van Daesh blijkt dat hij daarbij werd ondersteund door zijn mentor Omar Bakri Mohammed.

Twee derde van alle pogingen tot terreurdaden waarin burgers van het Verening Koninkrijk in binnen- en buitenland bij betrokken zijn in de afgelopen twintig jaar, zijn toe te schrijven aan leden van Al Muhajiroun.

Dat deze extremisten zolang hun werk hebben kunnen doen heeft volgens veiligheidsexpert Nafeez Ahmed te maken met een geheime verstandshouding met de Britse staat. Ahmed somt in zijn onderzoeksartikel een groot aantal bronnen op om zijn stelling te onderbouwen, een paar worden hier genoemd:

  1. Voormalig VS leger inlichtingenofficier, John Loftus, beweerde dat drie leden van Al Muhajiroun, waaronder Omar Bakri Mohammad, geworven waren door de Britse MI6 in 1996 om de al-Qaida’s terroristische activiteiten in de Balkan te coördineren;
  2. Omar Bakri Mohammad gaf in 2000 zelf toe Britse moslims naar het buitenland te sturen om te vechten en zei daarover: “The British government knows who we are. MI5 has interrogated us many times. I think now we have something called public immunity”.

Al Muhajiroun kon de uitreis van extremisten naar Libië en Syrië zo lang volhouden, volgens voormalige Britse inlichtingenofficial, Charles Shoebridge, in gesprek met veiligheidsexpert Nafeez Ahmed, omdat ze een gedeelde tegenstander als doelwit hadden: Gaddafi in Libië en Assad in Syrië. De Britten hadden zich in 2011 gecommitteerd om genoemde leiders te verdrijven en in het kader van die doelstelling werd de facilitering van extremistische uitreizigers ondersteund. Shoebridge zegt in die context over de Libië- en Syriëgangers:

““this ‘turning a blind eye’ was actually consistent with the UK govt position of intensive overt and covert support of rebel groups in Libya and Syria in attempting to topple Gaddafi and Assad”

Shoebridge zegt verder dat het wegkijken van de Britse overheid geen incident is, maar in lijn staat met:

“a long record of the UK government allowing, using and facilitating Islamist extremists to destabilise ‘enemy’ states, from Soviet occupied Afghanistan in the 80s, through Bosnia and Chechnya, to Libya and Syria today”

Hij voegt verder toe dat deze geheime verstandhouding pas ophield in 2013, toen terroristische organisaties als Daesh Britse en Noord-Amerikaanse belangen bedreigde en burgers doodde. In reactie hierop zeggen de autoriteiten dat de nodige wetgeving ontbrak om uitreizigers te vervolgen, maar dat wuijft Shoebridge weg: “First, it’s been illegal to take part in terrorist related activities abroad since 2006 and, second, the new legislation introduced since 2013 has itself barely been used.”

Uit bovenstaande wordt duidelijk dat een extremistische groep als al Muhajiroun niet kon uitgroeien tot een haast terroristische reisbureau ware het niet zonder facilitatie van de Britse inlichtingendienst. Zonder deze steun zou Khuram Butt niet in contact zijn gekomen met de extremistische en Daesh-ronselaar Anjem Choudary en niet in dat netwerk van terroristen zitten en daarmee in aanraking met Rachid Redouane.

Yousef Zaghba
Normaliter reizen geradicaliseerde burgers uit naar landen als Syrië, Irak en Libië om daar opgeleid te worden tot terrorist. Ook Youssef Zaghba was dat van plan. In maart 2016 had hij een enkeltje geboekt naar Turkije met de intentie om door te reizen naar Syrië. Toen hij door de autoriteiten werd tegengehouden en ondervraagd over zijn motivatie, gaf Zaghba toe dat hij naar Syrië wilde om een “terrorist” te worden. Op de telefoon van de jonge Marokkaanse-Italiaan werd propaganda van Daesh gevonden.

Youssef Zaghba

De Italiaanse autoriteiten zorgden ervoor dat hij niet kon uitreizen. Zaghba was echter nog gedreven om zijn doelstelling te voltooien en zag een ander mogelijkheid om ‘terrorist’ te worden: Londen.

In Londen kwam de jonge Italiaan in het netwerk van de extremistische al-Muhajiroun terecht. Hij leerde daar Khuram Butt kennen, die in 2015 nog door de autoriteiten werd onderzocht voor zijn banden met terroristen. Het is bekend dat Butt geradicaliseerd werd door Anjem Choudary (en de in die kringen populaire haatprediker Ahmed Jibril) en het ligt in de lijn der verwachting dat hij Zaghba beïnvloedde. Daarmee wordt de samenhang met de geheime verstandhouding van de extremistische al Muhajiroun en de Britse staat duidelijk, aangezien de extremisten jarenlang zijn getolereerd door de Britse lichtingendiensten.

Tevens in Londen, kwam Zaghba in contact met Rachid Redouane, die teruggekeerd was van een periode bij terreurorganisaties in Libië en Syrië. De uitreis werd mogelijk gemaakt door het open deuren beleid. Redouane vertrok als geradicaliseerde jongere en kwam terug als professionele terrorist. De training had hij wellicht wel ontvangen van o.a. Britse officiers. De Britse autoriteiten waren niet in staat om zijn terugkeer te verhinderen vanwege collaboratie van de geheime diensten met extremistische organisaties, zoals de gedropte rechtszaken tegen Moazzem Begg en Bherlin Ghado getuigen. Deze ervaring en vaardigheden kon hij delen met andere extremisten als Khuram Butt en Youssef Zaghba. Samen pleegden ze hun gewelddaad op 3 juni.

De geheime verstandhouding van de Britse staat met extremisten heeft de War on Terror naar eigen land gebracht. Geradicaliseerde jongeren als Youssef Zaghba hoeven niet meer de oversteek buiten Europa te maken. Door extremisten in eigen land te laten groeien (als Khuram Butt) en terroristische ervaring in het buitenland op te doen (als Rachid Redouane), zijn plekken als Londen verworven tot trainingsgrond voor terroristen – en thuisplaats voor terroristische aanslagen, zoals de recente aanslagen in Londen en Manchester demonstreren.

Kortom, in de achtergronden van de drie daders, Rachid Redouane, Khuram Butt en Youssef Zaghba, zien we de onbedoelde gevolgen van Britse geheime verstandhouding met extremisten terug. Het is in feite een herhaling van de praktijken van de Verenigde Staten, Saoedi-Arabië en Pakistan. Deze drie landen steunden in de jaren tachtig de Afghaanse oppositie tijdens de Sovjet-Afghaanse Oorlog. Uit die collaboratie kwam al-Qaida en de Taliban voort en zoals bekend is pleegden die extremisten aanslagen in de landen die hen groot hadden gebracht. Oftewel, terroristen bijten altijd de handen die hen gevoed heeft. Zo nu ook in Londen en Manchester.

Manchester-aanslag als blowback van westerse interventie

In 2011 ontstond kans voor het westen om Gaddafi te verdrijven. Dat was het moment dat de Arabische Opstand aankwam in Libië. In het licht van die doelstelling werden rebellengroepen gesteund die dat konden bewerkstelligen, waaronder ervaren al-Qaida gelieerde doodseskaders als de Libyan Islamic Fighting Group (LIFG).  Om dat doel verder te ondersteunen deden Europese staten de poorten open voor burgers die wilden meestrijden tegen de toenmalige Libische leider.

Na de lynching van de gemeenschappelijke vijand werd er een nieuw doel voor de extremistische rebellen gezocht. Die vonden ze in Syrië. De takfiri terroristen sprongen over naar Syrië om daar te strijden tegen Bashar al-Assad. Al snel kwamen de takfiri terroristen de Syrische oppositie te domineren en dat creëerde op haar beurt weer de rechtvaardiging voor het westen om militair te interveniëren. Bij die westerse luchtaanvallen in Syrië (en Irak) – in 2016 meer dan 26.000 – zijn vele onschuldige levens gevallen, vaak kinderen. Daarmee vestigden de westerse staten de aandacht van takfiri terroristen op zichzelf – en dat hebben ze sinds in de afgelopen jaren ook gedaan, zoals Charlie Hebdo, Brussels en meest recentelijk Manchester.

De Manchester-aanslag kan derhalve geïnterpreteerd worden als een typisch geval van blowback. Salman Abedi, de man die zich op 23 mei opblies in Manchester en 22 (vooral jonge) levens met zich meenam, was een product van NAVO’s agressie jegens Libië in het kader van de Global War on Terror.


NAVO-agressie opent deuren voor al-Qaida in Libië
In 2011 lanceerde de NAVO (in samenwerking met regionale partners als Qatar, Turkije en andere bevriende naties) militaire operatie in Libië. Het beoogd doel was om burgers te beschermen tegen de (vermeende) agressie van Gaddafi. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat die aanklachten tegen de toenmalig Libische leider ongegrond waren. Er is namelijk géén bewijs dat Gaddafi van plan was om een genocide te plegen en dat was wel de basis waarop de militaire interventie gerechtvaardigd was (lees bijvoorbeeld dit Brits parlementair rapport). Voormalig president Obama werd gekozen op een platform dat haaks stond tegenover het agressieve buitenlandbeleid van Bush, maar deed daarmee in essentie exact hetzelfde als zijn voorganger: een soevereine binnendringen onder valse voorwendselen en de legitieme regering omverwerpen.


In het kader van die doelstelling werden allerlei groeperingen gesteund die Gaddafi’s machtsbasis kon doen wankelen. Uit een rapport van de International Crisis Group komt naar voren dat de twee meest invloedrijke oppositiegroepen toentertijd gelinkt waren aan al-Qaida, waaronder de Libyan Islamic Fighting Group. Deze terreurgroep staat jarenlang op de terroristenlijst van landen als Libië, het VK, de VS en VN. Saillant detail: volgens een klokkenluider gaf de Britse inlichtingendienst eind jaren 90 nog steun aan de terroristische LIFG om Gaddafi te liquideren. Dat ze dat later, in 2011, nogmaals deden komt derhalve niet aan als een verrassing. Het aparte is wel dat ze in 2005 op de Britse terroristenlijst geplaatst waren.

Ondanks de problematische achtergrond van de LIFG werden ze opgenomen als onderdeel van de rebellen tegen Gaddafi. Ook zaten ze in het officiële oppositieorgaan genaamd de Transitional National Council; zoverre was toegegeven door het (Noord-)Amerikaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken in 2012; de Libyan Islamic Fighting Group kwam toen de Libyan Islamic Movement for Change te heten. Het feit dat één van hun voormannen, Abdulhakim Belhaj, een veroordeelde al-Qaida terrorist was weerhield de VS en het VK niet om met ze in alliantie te gaan. Belhaj kreeg zelfs hoog bezoek van voormalig presidentskandidaat John McCain en ging met hem op de foto.

Libische al-Qaida terrorist Abdulhakim Belhaj (links) op de foto met John McCain (rechts)



Abedi en de LIFG
De familie van zelfmoordterrorist Salman Abedi was zelf ook gelinkt aan de LIFG. The Guardian berichtte dat de vader van Abedi meestreed met de terreurgroep tijdens de opstand tegen Gaddafi. Ook begaf Abedi zich volgens de Britse politie in een netwerk van LIFG-sympathisanten en leden. De Britse Telegraph rapporteerde dat een aantal leden van de LIFG dichtbij in de buurt woonde van Abedi. Eén van hen was Abdal Baset Azzouz:

Abd al-Baset Azzouz, a father-of-four from Manchester, who left Britain to run a terrorist network in Libya overseen by Ayman al-Zawahiri, Osama bin Laden’s successor as leader of al-Qaeda. Azzouz, 48, an expert bomb-maker, was accused of running an al-Qaeda network in eastern Libya. The Telegraph reported in 2014 that Azzouz had 200 to 300 militants under his control and was an expert in bomb-making.

Abedi zelf was vermoedelijk ook in contact gekomen met al-Qaida’s tak in Libië. Nadat de opstand tegen Gaddafi begon in 2011, reisde hij meermaals heen en weer van zijn thuisland naar het Noord-Afrikaanse land. Volgens NBC News kreeg hij daar zijn training van al-Qaida. Sterker, Libische autoriteiten meldden dat Abedi (en zijn broer) contacten hadden met Daesh – laatstgenoemde kon voet aan Libische grond krijgen mede dankzij de instabiliteit die ontstond na NAVO’s militaire interventie.


Rat line
Het verhaal van Abedi staat echter niet op zichzelf: vele Britse Libiërs konden vrijuit heen en weer reizen van Engeland naar Libië. Middle East Eye bericht dat ze in die onderneming zelfs gesteund waren door de Britse veiligheidsdiensten. Een aantal Britse Libiërs hebben dat bevestigd tegenover het medium. Eén (anonieme) bron beweert dat hij niet naar Irak kon reizen, omdat de autoriteiten vreesden dat hij zich zou aansluiten bij één van de terreurgroepen, maar die angst was er niet in relatie tot Libië. Hij zegt tegen het online medium: “I was allowed to go, no questions asked”. Volgens de bron was hij niet de enige. Vele strijders, waaronder LIFG-leden, overkwam hetzelfde.

Belal Younies, een andere Brit die naar Libië afreisde, heeft gelijke ervaringen. Hij werd op het vliegveld aangehouden onderweg naar Libië en ondervraagd daarover door twee counterterrorisme officiers. Vervolgens deelde Younies mee dat hij toestemming gekregen had van een MI5 officier (Britse binnenlandse dienst). Daarna kreeg Younies groen licht van de douane om door te reizen. Volgens Younies vond MI5 het geen probleem dat hij van plan was om naar Libië te reizen op voorwaarde dat hij zou strijden tegen de regering van Gaddafi. Het feit dat het gros van deze Libiëgangers leden waren van de aan al-Qaida gelieerde LIFG, of aan deze groep zouden aansluiten in Libië, werd niet gezien als een probleem. Zolang ze maar streden tegen de gemeenschappelijke vijand. Deze terroristenpijplijn naar Libië werd ook wel de rat line genoemd.

Gemotiveerd door westers buitenlandbeleid
Salman Abedi werd geprikkeld om de aanslag in Manchester te plegen na het zien van beelden van dode Syrische kinderen. Langzamerhand begon hij te radicaliseren. De familieleden, omstanders en moskee lieten aan de autoriteiten weten dat Abedi extremistische neigingen toonde. Volgens de zus van Abedi trok het zien van dode Syrische kinderen door westerse luchtaanvallen hem over de streep.  Waarschijnlijk wilde Abedi zijn gram halen door kinderen in het Verenigd Koninkrijk te doden. Deze tragisch gebeurtenis laat nogmaals zien dat niet religie, maar politiek mensen drijft tot terrorisme.

Manchester-aanslag: NAVO’s blowback
De door NAVO geleide militaire interventie in Libië creëerde ruimte voor de al-Qaida gelieerde Libyan Islamic Fighting Group om in te groeien. In de nasleep van de interventie konden ook groepen als Daesh hun plek in het door oorlog geteisterde land opeisen. Een ander gevolg was dat Libië (net als Syrië) omgevormd is tot een school voor takfiri terrorisme. Verwarde Europese jongeren als Salman Abedi komen er geradicaliseerd in en uit als professionele terroristen. Ze zijn vervolgens voldoende opgeleid om slachtpartijen aan te richten.

De trigger is vaak (bloedige) westers beleid in het Midden-Oosten – en in het geval van Abedi de westerse luchtaanvallen in Syrië. De Manchester-aanslag van 22 mei is het jongste (maar niet enigste) voorbeeld daarvan. Eerdere vergelijkbare gebeurtenissen was de aanslag in Parijs of Brussels. Ook daar was te zien dat de oorlog in Libië en Syrië diende als een radicaliseringsplatform voor terroristen én dat westerse interventie hen overtuigde en motiveerde om in revanche aanslagen te plegen in Europa en elders.

De link met NAVO’s militaire interventie en de Global War on Terror wordt daarmee duidelijk: zonder NAVO’s interventie in Libië, diens steun aan al-Qaida gelieerde doodseskaders én westerse luchtaanvallen in Syrië, géén aanslag in Manchester.